Conflict

Een conflict is een situatie waarin 2 of meer partijen die een relatie hebben verschillende belangen hebben die elkaar geheel of gedeeltelijk tegenwerken of uitsluiten. Een conflict ontstaat als mensen in een meningsverschil niet meer zomaar tot een oplossing kunnen komen.

Een conflict kan zijn oorsprong vinden in verschillende niveaus: inhoud niveau, procedureel niveau en gevoel niveau. Bij de oplossing van conflicten is het essentieel te bezien in welk niveau de wortel van het conflict zit.

Hoewel conflicten niet prettig zijn, kunnen ze wel goed zijn. Bijvoorbeeld: problemen worden onder ogen gezien, grenzen worden gesteld, posities worden duidelijk, men leert elkaar beter kennen en nieuwe regels over inhoud, procedure of proces kunnen ontstaan.

De escalatieladder van Glasl geeft inzicht in hoe mensen zich gedragen als ze in een discussie verzeild raken.

De kenmerken van de negen treden van de escalatiedladder helpen bij de oriëntatie in waar een conflictrelatie zich bevindt en kunnen dus ook best in een eerdere of latere fase optreden.

De escalatieladder bestaat uit drie fases:
  • 1. Rationele Fase

    Trede 1 t/m 3, de eerste fase wordt ook wel de "rationele fase" genoemd. Oftewel een conflict als probleem dat gezamelijk opgelost kan worden (win-win). In deze fase verharden de gesprekken door bijv. stevig taalgebruik en afgumenten worden gebruikt om de ander te overtuigen.De gesprekken ontaarden in debatten. Partijen houden vast aan het gelijk. Het gemeenschappelijk belang komt meer en meer op de achtergrond. Partijen luisteren niet meer naar elkaar.

    Bemiddeling:

    (mogelijk door vrienden/collega's)

    • Trede 1: Verharding
      Gedrag:

      Standpunten verharden,partijen verkrampen.

      Interventiedoel:

      Breng ontspanning door concentratie op het onderwerp.

      Vaardigheden:

      > Benoem dat je een kwestie graag wil oplossen.

      > Praat in 'wij' (niet in 'ik').

      > Schep een goede sfeer.


    • Trede 2: Polarisatie + debat
      Gedrag:

      Debatteren, polarisatiedenken, zwart-wit denken.

      Interventiedoel:

      Debat ombuigen naar overleg.

      Vaardigheden:

      > Inleven (i.p.v. overtuigen).

      > Creeër ruimte voor reflectie.

      > Benoem overeenkomsten.


    • Trede 3: Daden ipv woorden
      Gedrag:

      Partijen zonderen zich af, er wordt niet gepraat.

      Interventiedoel:

      Rolpatronen doorbreken.

      Vaardigheden:

      > Inleven.

      > Patronen benoemen.

      > Congruentie/ transparantie benoemen.


  • 2. Emotionele Fase

    Trede 4 t/m 6, de tweede fase wordt ook wel de "emotionele fase" genoemd. In deze fase wordt het conflict gezien al een strijd die gewonnen moet worden (winnen of verliezen). Deze fase is één en al emotie. Partijen stoppen elkaar in hokjes. Ook wordt steun gezocht bij anderen. Blokvorming is het gevolg. Scherpe meningsverschillen worden heftige belangentegenstellingen. Beide partijen zijn uit op gezichtsverlies van een ander. Angst, kwaadheid, verdriet krijgen de overhand. Er wordt ook gedreigd.

    Bemiddeling:

    (mogelijk door mediation)

    • Trede 4: Imago's
      Gedrag:

      Standpunten verharden,partijen verkrampen.

      Interventiedoel:

      Vertekende waarnemingen corrigeren.

      Vaardigheden:

      > Waarnemingsmechanismen die tot vertekenen hebben geleid onschadelijk maken.

      > Externe hulp inschakelen.


    • Trede 5: Gezichtsverlies

      Vanaf trede 5 is het praktisch ongmogelijk zonder derde partij dit conflict te keren. De eerste opdracht is vooral: herkennen en erkennen van de situatie.

      Gedrag:

      Openlijk persoonlijke aanvallen, morele integriteit gaat verloren.


    • Trede 6: Dreigstrategieën
      Gedrag:

      Openlijk persoonlijke aanvallen, morele integriteit gaat verloren.


  • 3. Vecht Fase

    Trede 7 t/m 9, de derde fase wordt ook wel de "vecht fase" genoemd oftewel conflict is totale oorlog. Partijen raken verwikkeld in een bittere strijd, waarin feiten , belangen, emoties en logica compleet door elkaar heen lopen. Het is de fase die kan uitmonden in "samen de afgrond in". Alles wordt uit de kast gehaald om de vijand te vernietigen, zelfs als wanneer het eigen belang hiermee wordt geschaad. In deze laatste fase is de relatie meestal al zo beschadigd dat mediation hiet goed meer mogleijk is. Het inschakelen van een arbiter of rechter is dan nog de enige mogelijkheid.

    Bemiddeling:

    (mogelijk door Arbitrage/rechtspraak)

  • Conflicthanteringsstijlen

    De wetenschapper Kenneth Thomas en Ralph Kilmann hebben onderzoek gedaan naar hoe mensen omgaan met conflicten. Hun onderzoek wees dat er vijf conflicthanteringstijlen zijn te definiëren: doordrukken, samenwerken, compromis sluiten, vermijden en toegeven (Thomas & Kilmann, 1974). Onder andere in coaching wordt deze categorisering veel gebruikt.

    Voor coach en coachee geven de stijlen inzicht in het gedrag tijdens een conflict. Tevens is te bepalen welke stijl in een bepaalde situatie effectief is om in te zetten. Hieronder is een overzicht gegeven van de stijlen.

    • Doordrukken
      Uitleg

      De persoon die de stijl van doordrukken gebruikt bij een conflict heeft een assertieve conflicthanteringsstijl. Met deze stijl wordt het doel en resultaat gehaald maar heeft als neveneffect dat de andere partij met lege handen staat en ontevreden is.

      Wanneer effectief?

      In zeer lastige situaties en wanneer de hiërarchische en situationele factoren een impopulaire beslissing vergen. Stijl heeft een groot afbreukrisico indien blijkt dat de gekozen richting niet de juiste is.


    • Samenwerken
      Uitleg

      Met deze stijl wordt aan de wensen van alle partijen tegemoet gekomen. Hierbij wordt gezocht naar een goede balans tussen de doelen van de betrokkenen. Een tijdrovende stijl.

      Wanneer effectief?

      Als het van belang is dat alle betrokkenen tevreden blijven. Met namen in situaties waar de belangen groot zijn is dit essentieel. Als de situatie en het conflict snel beslissingen vereisen kan samenwerken ineffectief zijn.


    • Compromis sluiten
      Uitleg

      Een compromis sluiten kan een effectieve stijl zijn omdat beide partijen gedeeltelijk hun resultaten bereiken. De benodigde flexibiliteit gaat vaak in hand met het loslaten van eerder gemaakte afspraken.

      Wanneer effectief?

      Een compromis sluiten is een effectieve strategie als de beslissing van tijdelijke aard is. Hoewel beide partijen tevreden zijn is een slechts een suboptimale situatie tot stand gekomen.


    • Vermijden
      Uitleg

      Het vermijden van een conflict is in veel gevallen een ineffectieve stijl. De persoon is niet betrokken bij het conflict. De vermijder houdt rekening met de belangen van andere en is daardoor vaak geliefd.

      Wanneer effectief?

      Het vermijden van een conflict is effectief als de negatieve gevolgen van het conflict groter zijn dan de mogelijke positieve resultaten. Als er geen grote belangen op het spel staan en in zeer gespannen situaties. De vermijder behoudt overzicht over de situatie en houdt andere partijen te vriend.


    • Toegeven
      Uitleg

      De persoon die bij voorkeur toegeeft bij conflicten is coöperatief ingesteld en hecht veel waarde aan de belangen van anderen. Eigen doelen en belangen worden ondergeschikt aan die van de ander.

      Wanneer effectief?

      Als het voor partij A belangrijk is om krediet op te bouwen. Als er op andere vlakken ook een conflict speelt. Indien de persoon ongelijk heeft.